ป้องกันได้ เมื่อคุณยังไม่พร้อม

เลือก “ฝังยาคุมกำเนิด” หรือ “ใส่ห่วงคุมกำเนิด” แบบไหนดี?

การวางแผนครอบครัวช่วยให้ผู้หญิงสามารถกำหนดช่วงเวลาที่พร้อมสำหรับการมีบุตรได้ ปัจจุบันมีวิธีคุมกำเนิดระยะยาวที่มีประสิทธิภาพสูงและสามารถหยุดใช้ได้เมื่อวางแผนตั้งครรภ์ โดย 2 วิธีที่ได้รับความนิยม ได้แก่ การฝังยาคุมกำเนิด และ การใส่ห่วงคุมกำเนิด

ทั้งสองวิธีมีประสิทธิภาพในการป้องกันการตั้งครรภ์มากกว่า 99% และไม่ต้องกังวลเรื่องการรับประทานยาทุกวัน แต่มีลักษณะการใช้งานและผลต่อประจำเดือนแตกต่างกัน จึงควรปรึกษาแพทย์เพื่อเลือกวิธีที่เหมาะกับร่างกายและแผนการมีบุตรของแต่ละคน 

1. การฝังยาคุมกำเนิด

ยาฝังคุมกำเนิดเป็นแท่งขนาดเล็กที่แพทย์ฝังไว้ใต้ผิวหนังบริเวณท้องแขน ภายในแท่งยาจะค่อย ๆ ปล่อยฮอร์โมนโปรเจสติน เพื่อช่วยยับยั้งการตกไข่ ทำให้มูกบริเวณปากมดลูกเหนียวขึ้นและลดโอกาสที่อสุจิจะเข้าสู่โพรงมดลูก

ยาฝังคุมกำเนิดสามารถป้องกันการตั้งครรภ์ได้นานประมาณ 3–5 ปี ขึ้นอยู่กับชนิดของผลิตภัณฑ์ และสามารถนำออกก่อนครบกำหนดได้หากต้องการเปลี่ยนวิธีคุมกำเนิดหรือวางแผนตั้งครรภ์ 

ข้อดีของยาฝังคุมกำเนิด

• มีประสิทธิภาพสูงมากในการป้องกันการตั้งครรภ์

• ไม่ต้องรับประทานยาคุมทุกวัน

• ไม่รบกวนขณะมีเพศสัมพันธ์

• สามารถถอดออกได้เมื่อต้องการมีบุตร

• ภาวะเจริญพันธุ์กลับมาได้รวดเร็วหลังนำยาฝังออก

• ไม่มีฮอร์โมนเอสโตรเจน แต่ยังต้องให้แพทย์ประเมินความเหมาะสมเป็นรายบุคคล

ผลข้างเคียงที่อาจพบ

ผลที่พบได้บ่อยคือรูปแบบประจำเดือนเปลี่ยนไป เช่น มีเลือดออกกะปริดกะปรอย ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ มาน้อยลง หรือบางรายไม่มีประจำเดือน ซึ่งโดยทั่วไปไม่เป็นอันตราย แต่หากมีเลือดออกมากผิดปกติหรือมีอาการรบกวนชีวิตประจำวัน ควรพบแพทย์เพื่อประเมินสาเหตุ 

2. การใส่ห่วงคุมกำเนิด

ห่วงคุมกำเนิด หรือ IUD เป็นอุปกรณ์ขนาดเล็กที่แพทย์ใส่ไว้ภายในโพรงมดลูก มีทั้งชนิดทองแดงซึ่งไม่มีฮอร์โมน และชนิดที่ปล่อยฮอร์โมน การทำงานและระยะเวลาคุมกำเนิดจะแตกต่างกันตามชนิดของอุปกรณ์

โดยทั่วไป ห่วงชนิดฮอร์โมนสามารถคุมกำเนิดได้นานประมาณ 3–8 ปี ส่วนห่วงชนิดทองแดงอาจคุมกำเนิดได้นานถึง 10–12 ปี ขึ้นอยู่กับรุ่นของผลิตภัณฑ์ 

ข้อดีของห่วงคุมกำเนิด

• มีประสิทธิภาพในการป้องกันการตั้งครรภ์มากกว่า 99%

• คุมกำเนิดได้นานโดยไม่ต้องดูแลทุกวัน

• สามารถถอดออกได้ทุกเวลาที่ต้องการ

• ภาวะเจริญพันธุ์กลับคืนอย่างรวดเร็วหลังถอดห่วง

• ห่วงชนิดทองแดงเหมาะสำหรับผู้ที่ไม่ต้องการใช้ฮอร์โมน

• ห่วงชนิดฮอร์โมนอาจช่วยลดปริมาณประจำเดือนและอาการปวดประจำเดือนในบางราย

ผลข้างเคียงที่อาจพบ

หลังใส่ห่วงอาจมีอาการปวดเกร็งท้องน้อยหรือมีเลือดออกกะปริดกะปรอยในช่วงแรก ห่วงชนิดทองแดงอาจทำให้ประจำเดือนมากขึ้นหรือปวดประจำเดือนมากขึ้น ขณะที่ห่วงชนิดฮอร์โมนอาจทำให้ประจำเดือนน้อยลงหรือไม่มีประจำเดือนเมื่อใช้ไปสักระยะ

ภาวะแทรกซ้อน เช่น ห่วงหลุด การติดเชื้อ หรือการทะลุผนังมดลูกพบได้น้อย แต่ผู้รับบริการควรได้รับการใส่และถอดห่วงโดยบุคลากรทางการแพทย์ที่ผ่านการฝึกอบรมเท่านั้น

เปรียบเทียบการคุมกำเนิดทั้ง 2 รูปแบบ

ควรเลือกวิธีใด?

การเลือกวิธีคุมกำเนิดควรพิจารณาจากระยะเวลาที่ต้องการคุมกำเนิด ประวัติสุขภาพ ลักษณะประจำเดือน การใช้ยาประจำ รวมถึงแผนการมีบุตรในอนาคต ไม่มีวิธีใดที่เหมาะกับทุกคนเหมือนกัน แพทย์จึงต้องซักประวัติ ตรวจประเมิน และยืนยันว่าไม่มีการตั้งครรภ์ก่อนทำหัตถการ

ผู้ที่มีโรคประจำตัว เคยมีภาวะลิ่มเลือดอุดตัน โรคตับ มะเร็งบางชนิด เลือดออกผิดปกติโดยไม่ทราบสาเหตุ หรือสงสัยว่ามีการติดเชื้อในอุ้งเชิงกราน ควรแจ้งแพทย์อย่างละเอียดก่อนเลือกวิธีคุมกำเนิด

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการคุมกำเนิด (Q&A)