โรคภูมิแพ้ คืออะไร?

โรคภูมิแพ้ (Allergy) เป็นภาวะที่ระบบภูมิคุ้มกันของร่างกายตอบสนองต่อสารที่โดยปกติไม่เป็นอันตราย เช่น ฝุ่นละออง ไรฝุ่น เกสรดอกไม้ ขนสัตว์ เชื้อรา อาหารบางชนิด หรือยาบางชนิด ทำให้เกิดอาการผิดปกติในอวัยวะต่าง ๆ เช่น จมูก ผิวหนัง ดวงตา หรือระบบทางเดินหายใจ

ปัจจุบันโรคภูมิแพ้พบได้ในทุกช่วงวัย โดยเฉพาะเด็กและวัยทำงาน หากไม่ได้รับการดูแลอย่างเหมาะสม อาจส่งผลกระทบต่อการใช้ชีวิต การนอนหลับ การเรียน และประสิทธิภาพในการทำงาน

สาเหตุของโรคภูมิแพ้

โรคภูมิแพ้เกิดจากหลายปัจจัยร่วมกัน ได้แก่

• พันธุกรรม หากคนในครอบครัวมีประวัติเป็นโรคภูมิแพ้
• การสัมผัสสารก่อภูมิแพ้เป็นประจำ
• มลภาวะทางอากาศและฝุ่น PM2.5
• ควันบุหรี่
• การติดเชื้อทางเดินหายใจบ่อยครั้ง
• สภาพแวดล้อมที่มีความชื้น ทำให้ไรฝุ่นและเชื้อราเจริญเติบโต

สารก่อภูมิแพ้ที่พบบ่อย

• ไรฝุ่น
• ฝุ่นละออง
• เกสรดอกไม้
• ขนสุนัขและแมว
• เชื้อรา
• แมลงสาบ
• อาหาร เช่น กุ้ง ปู ไข่ นม ถั่ว
• ยาบางชนิด
• แมลงกัดต่อย

อาการของโรคภูมิแพ้

อาการจะแตกต่างกันตามอวัยวะที่ได้รับผลกระทบ

1. ภูมิแพ้จมูก

• จามบ่อย โดยเฉพาะตอนเช้า
• น้ำมูกใส
• คัดจมูก
• คันจมูก
• คันตา น้ำตาไหล

2. ภูมิแพ้ผิวหนัง

• ผื่นแดง
• คันมาก
• ผิวแห้ง
• ลมพิษ

3. ภูมิแพ้ทางเดินหายใจ

• ไอเรื้อรัง
• หายใจมีเสียงหวีด
• แน่นหน้าอก
• หอบเหนื่อย

4. ภูมิแพ้อาหาร

• ผื่นขึ้น
• ปากบวม
• คลื่นไส้ อาเจียน
• ปวดท้อง
• หายใจลำบาก
• ในรายรุนแรงอาจเกิดภาวะแพ้รุนแรง (Anaphylaxis) ซึ่งต้องรีบพบแพทย์ทันที

โรคภูมิแพ้เสี่ยงเป็นโรคอะไรได้บ้าง?

หากปล่อยไว้นานโดยไม่ได้รับการรักษา อาจนำไปสู่

• โรคหอบหืด
• ไซนัสอักเสบเรื้อรัง
• หูชั้นกลางอักเสบ
• นอนกรนจากจมูกอุดตัน
• ประสิทธิภาพการเรียนและการทำงานลดลง
• คุณภาพชีวิตแย่ลง

วิธีวินิจฉัยโรคภูมิแพ้

แพทย์จะประเมินจาก

• ซักประวัติอาการ
• ตรวจร่างกาย
• ตรวจหาสารก่อภูมิแพ้ (Allergy Test)
• ตรวจเลือดในบางกรณี
• ตรวจสมรรถภาพปอด หากสงสัยโรคหอบหืดร่วมด้วย

การทราบสาเหตุที่แท้จริงช่วยให้วางแผนการรักษาได้ตรงจุดมากขึ้น

แนวทางการรักษาโรคภูมิแพ้

การรักษาจะขึ้นอยู่กับความรุนแรงของอาการ ได้แก่

หลีกเลี่ยงสารก่อภูมิแพ้

• ซักผ้าปูที่นอนทุกสัปดาห์
• ใช้ปลอกกันไรฝุ่น
• ดูดฝุ่นเป็นประจำ
• ลดความชื้นภายในบ้าน
• หลีกเลี่ยงควันบุหรี่

การใช้ยา

• ยาแก้แพ้
• ยาพ่นจมูก
• ยาพ่นสำหรับโรคหอบหืด
• ยาทาผิวหนัง

ภูมิคุ้มกันบำบัด (Allergen Immunotherapy)

เหมาะสำหรับผู้ป่วยบางรายที่มีอาการเรื้อรัง โดยช่วยลดการตอบสนองของร่างกายต่อสารก่อภูมิแพ้ในระยะยาว และอาจช่วยลดการใช้ยาได้

วิธีป้องกันโรคภูมิแพ้

• ทำความสะอาดบ้านสม่ำเสมอ
• ลดฝุ่นสะสมภายในบ้าน
• ใช้เครื่องฟอกอากาศเมื่อเหมาะสม
• สวมหน้ากากเมื่ออยู่ในพื้นที่ฝุ่นมาก
• ออกกำลังกายสม่ำเสมอ
• รับประทานอาหารที่มีประโยชน์
• พักผ่อนให้เพียงพอ
• งดสูบบุหรี่และหลีกเลี่ยงควันบุหรี่

เมื่อไหร่ควรพบแพทย์?

ควรเข้ารับการตรวจ หากมีอาการดังต่อไปนี้

• จาม น้ำมูกไหล หรือคัดจมูกติดต่อกันเกิน 2 สัปดาห์
• อาการรบกวนการนอนหรือการใช้ชีวิต
• ใช้ยาแล้วไม่ดีขึ้น
• หายใจเหนื่อย แน่นหน้าอก
• มีอาการแพ้อาหารรุนแรง
• สงสัยว่าเป็นโรคหอบหืดร่วมด้วย

การตรวจหาสารก่อภูมิแพ้ตั้งแต่ระยะเริ่มต้น จะช่วยให้สามารถวางแผนการรักษาและลดโอกาสเกิดภาวะแทรกซ้อนได้อย่างมีประสิทธิภาพ

Q&A คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับโรคภูมิแพ้

Q: โรคภูมิแพ้รักษาหายขาดได้ไหม?

A: โรคภูมิแพ้ส่วนใหญ่ไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้ แต่สามารถควบคุมอาการได้ดีด้วยการหลีกเลี่ยงสารก่อภูมิแพ้ การใช้ยา และในบางรายอาจรักษาด้วยภูมิคุ้มกันบำบัด ซึ่งช่วยลดความรุนแรงของโรคในระยะยาว

Q: โรคภูมิแพ้ติดต่อกันหรือไม่?

A: ไม่ติดต่อ เพราะไม่ได้เกิดจากเชื้อโรค แต่เกิดจากการตอบสนองของระบบภูมิคุ้มกันของแต่ละบุคคล

Q: เด็กสามารถเป็นโรคภูมิแพ้ได้หรือไม่?

A: ได้ โดยเฉพาะเด็กที่มีประวัติคนในครอบครัวเป็นโรคภูมิแพ้ เช่น ภูมิแพ้จมูก หอบหืด หรือผื่นภูมิแพ้ผิวหนัง

Q: ฝุ่น PM2.5 ทำให้ภูมิแพ้กำเริบจริงหรือไม่?

A: จริง ฝุ่น PM2.5 สามารถกระตุ้นให้เยื่อบุทางเดินหายใจอักเสบ ทำให้อาการภูมิแพ้กำเริบได้ง่ายขึ้น

Q: ควรตรวจภูมิแพ้เมื่อใด?

A: หากมีอาการเรื้อรัง เป็นซ้ำบ่อย หรือไม่ทราบสาเหตุของอาการแพ้ ควรเข้ารับการตรวจหาสารก่อภูมิแพ้ เพื่อให้แพทย์วางแผนการรักษาได้อย่างเหมาะสม

Q: ภูมิแพ้กับหวัดแตกต่างกันอย่างไร?

A: ภูมิแพ้มักมีน้ำมูกใส จาม คันจมูก คันตา และไม่มีไข้ ส่วนหวัดมักมีไข้ เจ็บคอ ปวดเมื่อย และอาการจะหายภายใน 7–10 วัน

ดูแลโรคภูมิแพ้กับแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ โรงพยาบาลเกษมราษฎร์ ศรีบุรินทร์

หากคุณมีอาการจามเรื้อรัง คัดจมูก น้ำมูกไหล คันตา หรือสงสัยว่าเป็นโรคภูมิแพ้ ไม่ควรปล่อยให้อาการเรื้อรังจนกระทบต่อการใช้ชีวิต การเข้ารับการตรวจเพื่อหาสาเหตุของสารก่อภูมิแพ้ จะช่วยให้ได้รับการรักษาที่เหมาะสมและตรงจุด

โรงพยาบาลเกษมราษฎร์ ศรีบุรินทร์ พร้อมให้บริการตรวจวินิจฉัยโรคภูมิแพ้ ตรวจหาสารก่อภูมิแพ้ และวางแผนการรักษาโดยทีมแพทย์ผู้เชี่ยวชาญ เพื่อช่วยให้คุณและคนในครอบครัวกลับมาใช้ชีวิตได้อย่างมั่นใจและมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น